Drzewa i krzewy owocowe - jakie wybrać i jak je posadzić

Drzewa i krzewy owocowe - jakie wybrać i jak je posadzić

Jesień to najlepszy okres na sadzenie drzew i krzewów owocowych. Oferta w szkółkach, sklepach i centrach ogrodniczych jest wtedy najbogatsza. Jakie gatunki i odmiany wybrać oraz jak je posadzić – poniżej kilka podpowiedzi.

  1. Dojrzewanie przez cały sezon. Jeśli chcemy cieszyć się owocami od lata do późnej jesieni, trzeba wybrać takie gatunki i odmiany, które dojrzewają w różnym okresie. Wśród jabłoni są odmiany letnie (począwszy od papierówki, która owocuje w II połowie lipca), są odmiany jesienne (np. antonówka, która owocuje we wrześniu), wreszcie są odmiany zimowe (np. kosztela owocująca w październiku), które w chłodni można przechowywać do wiosny.
  2. Odporność. Wybierając odmiany należy upewnić się, że są wytrzymałe na mróz i odporne na choroby. Warto postawić na sprawdzone odmiany lokalne. Oszczędzi nam to sporo pracy i ewentualnych kłopotów (tudzież porażek) związanych z walką z chorobami, szkodnikami i niespodziankami, które zafunduje nam pogoda.
  3. Samopylność czy obcopylność. Drzewko z tej pierwszej grupy będzie owocowało niezależnie od sąsiedztwa. Drzewko obcopylne, by wytworzyło owoce, potrzebuje zapylacza. To znaczy, że jego kwiaty muszą być zapylone pyłkiem innej odmiany i to nie przypadkowej. Kupując drzewko należy się dowiedzieć jakie odmiany są dla niego dobrymi zapylaczami, a następnie upewnić się czy taka odmiana rośnie w pobliżu naszego sadu. Jeśli nie – trzeba również kupić takie drzewko. Więcej o zapylaczach i zapylaniu piszemy w osobnym artykule.
  4. Wysokość. Są drzewa owocowe wysokie i niskie – w zależności od rodzaju podkładki, na której są szczepione. Rośliny niskopienne (szczepione na podkładkach karłowych) zajmują niewiele miejsca, szybciej zaczynają owocowanie (w wieku 3-4 lat), są też łatwiejsze w pielęgnacji (zapewniają bezpośredni dostęp do korony, co ułatwia zarówno zrywanie owoców, jak i przycinanie korony). Ich podstawowe minusy to krótszy żywot, mniejsza odporność i większe wymagania jeśli chodzi o warunki uprawy. Minusów tych nie mają drzewa wysokopienne, które są bardziej odporne i długowieczne, mogą rosnąć w zdecydowanie gorszych warunkach, ale za to zajmują więcej miejsca, owocują po 6-7 latach, a przy ich pielęgnacji (i zbiorach) trzeba się nagimnastykować. Więcej o podkładkach i tym, jak ważny jest ich odpowiedni wybór piszemy w odrębnym artykule.
  5. Odległości sadzenia. Są związane z wielkością drzewa. Zwykle duże drzewa sadzi się co 4 m w rzędzie, a odległość między rzędami wynosi 5 m. Drzewa średnie – co 3 m w rzędzie, przy 4 m odległości między rzędami. Drzewa szczepione na karłowych podkładkach mogą być sadzone co 2 m w rzędach odległych od siebie o 3 m.
  6. Bryła korzeniowa. Drzewka i krzewy dostępne w sprzedaży jesienią mają najczęściej odkryte korzenie. Kupując je zwracamy uwagę na ich wygląd i zabezpieczenie. System korzeniowy powinien być dobrze rozgałęziony z licznymi korzeniami bocznymi. Zarówno pędy jak i korzenie powinny być giętkie, niełamliwe. Korzenie powinny być zabezpieczone przed przeschnięciem (przykryte ziemią lub wilgotnymi trocinami), a na potrzeby transportu – owinięte folią.
  7. Przechowywanie. Nie musimy drzewek sadzić od razu – mogą spokojnie poczekać (nawet kilka tygodni), pod warunkiem, że je zadołujemy czyli umieścimy w dole i przysypiemy ziemią. Sadzonki umieszczamy w dole pionowo, lekko pochylone w stronę południową. Miejsca okulizacji powinny być zakopane ok. 10 cm. Miejsce przechowywania powinno być zacienione (np. przy ścianie od strony północnej, ale z dala od fundamentów). Zadołowane rośliny należy polewać wodą, by nie dopuścić do przeschnięcia korzeni i dokładnie wypełnić ziemią wolne przestrzenie wokół sadzonek.
  8. Sadzenie. Najlepszym okresem jest jesień - od początku października do pierwszych przymrozków. W ten sposób posadzone rośliny zdążą „zadomowić się” w nowym miejscu – zregenerować system korzeniowy przed zimą i przygotować się do rozpoczęcia procesu wzrostu wiosną. Przed sadzeniem należy przygotować glebę (i warto zrobić to z wyprzedzeniem czyli np. już w sierpniu!) – odchwaścić, głęboko przekopać i wzbogacić w substancje organiczne i mineralne (obornik, kompost, substrat torfowy). Samo sadzenie jest całkiem proste, zwłaszcza gdy robimy to we dwoje – pomoc drugiej osoby jest szczególnie przydatna przy równomiernym zasypywaniu ziemią dołka po włożeniu doń rośliny. Proces sadzenia zaczynamy od wykopania dołka, który powinien być na tyle duży, by korzenie sadzonej rośliny swobodnie w nim spoczywały. Na dnie dołka usypujemy kopczyk z żyznej gleby – jeśli gleba jest nieurodzajna, mieszamy ją z kompostem. Na kopczyku ustawiamy delikatnie drzewko, rozkładając równomiernie jego korzenie tak, by swobodnie opadały w dół. Dołek częściowo zasypujemy pamiętając o udeptywaniu kolejnych warstw - dzięki temu ziemia będzie odpowiednio ubita i drzewko będzie po posadzeniu trzymało pion. Obficie podlewamy sadzoną roślinę (5-10l wody), a gdy woda wsiąknie kończymy zasypywanie dołka. Można też zasypać dołek za jednym razem a następnie utworzyć wokół pnia nieckę dla zatrzymania wody z podlewania i wtedy podlać. Jeśli wybrana przez nas roślina wymaga palikowania, pamiętamy o posadzeniu rośliny wraz z wzmacniającym ją palikiem. Paliki wbija się przed sadzeniem drzewka, od strony zachodniej, w odległości ok. 10 cm od rośliny. Drzewa owocowe należy sadzić kilka cm głębiej niż rosły w szkółce (na glebie lekkiej nawet do 10 cm głębiej). Miejsce okulizacji powinno znaleźć się ponad powierzchnią gleby – jeśli tego nie zrobimy może dojść do wyrastania korzeni na szlachetnej części drzewa. Rośliny sadzone jesienią należy zabezpieczyć przed mrozem usypując wokół nich kopczyki z ziemi. Tę czynność możemy wykonać później niż samo sadzenie, ale koniecznie przed nastaniem pierwszych przymrozków.

Grafika: Wikimedia/CC.

Pozostałe porady na wrzesień